Nieuwe Kerk, Amsterdam

Locatiekaart

Breedtegraad 52.37388229370117
Lengtegraad 4.8917131423950195
 
Alternatieve namen Taal Datumbereik waarin dit een geldige naam was.
Onze Lieve Vrouwekerk voor 1578
Maria en Catharinakerk voor 1578
 
Besloten in
Amsterdam
 
Locatie bevat

Verhaal

De Sint-Nicolaaskerk (Oude Kerk), de eerste parochiekerk van Amsterdam, werd te klein bevonden door de enorme groei van de stad in de tweede helft van de 14e eeuw. Op 15 november 1408 gaf de Bisschop Frederik van Blankenheim van Utrecht toestemming voor een tweede parochiekerk. De kerk werd gewijd aan Onze Lieve Vrouwe, en later aan Sint-Catharina. De bouw was toen echter al ver gevorderd.

De geschiedenis van de Nieuwe Kerk begon omstreeks 1380 naast (niet in) de boomgaard van Willem Eggert. Hij had dit terrein bij zijn huis als bouwgrond voor de kerk geschonken en was de bouwheer en financier van de kerk die op 25 november 1409 gewijd werd. Willem Eggert werd in 1417 begraven in de voor hem gebouwde Eggertkapel.

De Nieuwe Kerk is in fasen tot stand gekomen. De oudste delen van de kerk zijn het koor en transept. Tijdens een stadsbrand van 1421 liep de kerk wel schade op, maar deze bleef beperkt. Rond 1435 is men met de bouw van het schip begonnen. Oorspronkelijk zou het schip acht travee├źn tellen, maar dit werden er vijf in verband met ruimtegebrek. In de tweede helft van de 15de eeuw werden de zijbeuken gebouwd en kwam er een lichtbeuk op het middenschip ten behoeve van lichtinval. Na 1538 is het noorder transept verhoogd tot de hoogte van de rest van de kerk. Dit is duidelijk te zien op een oude stadsplattegrond van Cornelis Anthonisz. uit 1538, waar de kerk nog een lage noorder transept heeft.

Tijdens de stadsbrand van 1452 raakte de kerk opnieuw beschadigd. Er is sindsdien veel aan de kerk verbouwd en herbouwd. Een van de laatste delen van de kerk die werd voltooid is de noordelijke dwarsarm uit 1530-1540, die stijlelementen uit de Renaissance vertoont.

In 1565 kreeg de Oude Kerk een nieuwe toren en de Nieuwe Kerk wilde niet achterblijven; men begint met het heiwerk voor een eigen toren, die echter nooit voltooid zal worden (zie paragraaf Toren).

Tijdens de Beeldenstorm in 1566 wordt ook de Nieuw Kerk getroffen en er blijft weinig over van het rijke katholieke interieur. Na de Alteratie van 1578 wordt de kerk in gebruik genomen als Protestantse kerk. Op de plaats waar ooit het hoofdaltaar stond, komt in 1662 het door Rombout Verhulst ontworpen grafmonument voor admiraal Michiel de Ruyter.

Terwijl de kerk de stadsbranden van 1421 en 1452 redelijk goed had doorstaan, ging het in 1645 helemaal mis. Door werkzaamheden van loodgieters brandde de kerk, op het koor en straalkapellen na, geheel uit. Na deze brand is de kerk in gotiserende stijl hersteld.

Referenties

  1. Trijntje Gerrits (23 jun 1609)
  2. Heijltgen Ansems (20 okt 1617)
  3. Neeltje Cornelis (14 sep 1621)
  4. Elsje Jans (7 mei 1623)
  5. Annetje Jans (4 nov 1629)
  6. Aris Willemsz (29 sep 1630)
  7. Kniertje Hendriks (25 jan 1633)
  8. Giertje Anthonis de Vos (13 feb 1635)
  9. Kniertje Hendriks (20 sep 1639)
  10. Jacob Jansz (12 sep 1649)
  11. Jan Hendricks van der Lugt (8 jun 1660)
  12. Adriaan Cornelisse Blaeuw (28 nov 1662)
  13. Beertje Jacobs (23 okt 1668)
  14. Trijntje Jans van der Lugt (26 okt 1670)
  15. Ida Neve (21 jun 1678)
  16. Barbara Thomas (11 sep 1685)
  17. Floris Pietersz van Eijkhout (6 aug 1686)
  18. Grietje Groen (19 feb 1687)
  19. Josijna Pattijn (22 apr 1687)
  20. Ida Neve (10 mrt 1688)
  21. Jan Joosten de Graaf (10 mei 1688)
  22. Pieter Jansz van Eijkhout (13 jul 1688)
  23. Annetje Neve (13 jul 1688)
  24. Willem Pritshart (1 mrt 1689)
  25. Josijna Pattijn (1 mrt 1689)
  26. Geertruij Pieters van Eijkhout (28 mrt 1691)
  27. Giertje Anthonis de Vos (7 mrt 1696)
  28. Angenita de Groot (2 mrt 1698)
  29. Jan Jansz Groen (20 apr 1698)
  30. Celia Joosten de Graef (20 apr 1698)
  31. Catrina Pattijn (29 apr 1698)
  32. Cornelis Blaauw (29 apr 1698)
  33. Antipas Portelance (16 okt 1701)
  34. Joost Pietersz van Eijkhout (19 sep 1702)
  35. Antipas Portelance (20 sep 1702)
  36. Jan Cornelis Villele (9 apr 1703)
  37. Thomas Groen (17 mrt 1705)
  38. Floris Pietersz van Eijkhout (1 jun 1706)
  39. Aaltje Groen (7 sep 1707)
  40. Barbara Thomas (28 jan 1710)
  41. Floris Pietersz van Eijkhout (26 apr 1712)
  42. Geertruij Pieters van Eijkhout (26 apr 1712)
  43. Celia Joosten de Graef (29 mrt 1713)
  44. Jan Jansz Groen (29 mrt 1713)
  45. Thomas Groen (30 okt 1715)
  46. Celia Joosten de Graef (30 okt 1715)
  47. Grietje de Wilde (15 nov 1716)
  48. Thomas Groen (6 okt 1717)
  49. Maria de Wilde (12 jul 1718)
  50. Jan de Nijs (22 feb 1719)
  51. Grietje Groen (22 feb 1719)
  52. Robbert Jansze (24 sep 1721)
  53. Grietje Sijmons Diebleu (24 sep 1721)
  54. Celia Joosten de Graef (30 jun 1723)
  55. Jan de Nijs (30 jun 1723)
  56. Jan de Nijs (24 jul 1723)
  57. Celia Joosten de Graef (24 jul 1723)
  58. Robbert Jansze (10 aug 1723)
  59. Barent Barendse (10 aug 1723)
  60. Grietje Sijmons Diebleu (10 aug 1723)
  61. Floris Pietersz van Eijkhout (15 aug 1723)
  62. Celia Joosten de Graef (27 okt 1723)
  63. Maria Jans Coop (23 feb 1724)
  64. Celia Joosten de Graef (5 mrt 1724)
  65. Jan van Beijeren (6 mrt 1726)
  66. Annetje Baars (6 mrt 1726)
  67. Grietje de Nijs (19 nov 1727)
  68. Celia Joosten de Graef (19 nov 1727)
  69. Thomas Groen (19 nov 1727)
  70. Celia Joosten de Graef (18 apr 1728)
  71. Thomas Groen (18 aug 1728)
  72. Jan Rijcks Mentinck (9 feb 1729)
  73. Lucretia Blaauw (9 feb 1729)
  74. Bernard Villele (22 nov 1733)
  75. Thomas Groen (28 jul 1734)
  76. Celia Joosten de Graef (25 mei 1735)
  77. Marretje Paulus (30 mei 1736)
  78. Marretje Paulus (13 nov 1737)
  79. Maria Jans Coop (6 jan 1740)
  80. Jan Pietersz Coop (6 jan 1740)
  81. Maria Jans Coop (19 mei 1743)
  82. Barent Barendse (19 mei 1743)
  83. Jan Pietersz Coop (15 apr 1744)
  84. Marretje Paulus (15 apr 1744)
  85. Jacobus Villele (31 mei 1744)
  86. Marretje Paulus (31 mei 1747)
  87. Marretje Paulus (14 okt 1750)
  88. Jan Pietersz Coop (6 aug 1752)
  89. Annetje Joosten van Eijkhout (6 aug 1752)
  90. Jan Pietersz Coop (17 dec 1752)
  91. Annetje Joosten van Eijkhout (17 dec 1752)
  92. Jan Rijcks Mentinck (19 okt 1755)
  93. Gezin van Hendrik Petrus en Elisabeth Lansdrager
    1. Elisabeth Lansdrager
    2. Hendrik Petrus
  94. Hendrik Petrus (9 mei 1756)
  95. Elisabeth Lansdrager (9 mei 1756)
  96. Maria Jans Coop (25 jan 1758)
  97. Barent Barendse (25 jan 1758)
  98. Johannes de Hart (29 jun 1760)
  99. Klaas van Beijeren (29 jun 1760)
  100. Jannetje Peeterus (9 apr 1766)
  101. Neeltje Galois (26 jun 1768)
  102. Jacob Villele (30 mrt 1772)
  103. Marretje Barends (1 mei 1774)
  104. Jacobus Villele (1 mei 1774)
  105. Gezin van Jacobus Villele en Marretje Barends
    1. Marretje Barends
    2. Jacobus Villele
  106. Alida Swart (20 apr 1777)
  107. Johanna Lebbing (20 apr 1777)
  108. Grietje de Wilde (5 jun 1785)
  109. Ernsie van Beijeren (25 dec 1786)
  110. Lucretia Tornaar (28 feb 1790)
  111. Klaas van Beijeren (13 apr 1794)
  112. Johanna Lebbing (13 apr 1794)
  113. Gezin van Klaas van Beijeren en Johanna Lebbing
    1. Johanna Lebbing
    2. Klaas van Beijeren
  114. Johanna van Beijeren (13 jul 1796)
  115. Classina van Beijeren (22 feb 1804)
  116. Elisabeth Silleman (20 apr 1806)
  117. Harmanus Meijer (20 apr 1806)
  118. Lijsie Villele (20 apr 1806)
  119. Hendrika Johanna Bosch (6 nov 1921)
  120. Berendina Alberta Bosch (6 nov 1921)